รังสีรักษามะเร็งแบบมุ่งเป้า: นวัตกรรมการแพทย์ที่ส่งรังสีตรงสู่เซลล์มะเร็ง กับบทบาทของสำนักงานปรมาณูเพื่อสันติในการกำกับดูแลความปลอดภัย

                     นายแพทย์รุ่งเรือง กิจผาติ เลขาธิการสำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ได้ให้ข้อมูลเป็นบทความวิชาการว่า…โรคมะเร็งเป็นปัญหาสุขภาพสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อประชาชนทั่วโลก ปัจจุบันวิทยาศาสตร์การแพทย์มีความก้าวหน้าอย่างต่อเนื่อง ทำให้ผู้ป่วยมีทางเลือกในการรักษามากขึ้น ทั้งการผ่าตัด การฉายรังสีจากภายนอก การให้ยาเคมีบำบัด และการใช้ยามุ่งเป้าที่ออกฤทธิ์ต่อเซลล์มะเร็งโดยเฉพาะ

                    รังสีรักษาแบบมุ่งเป้าคืออะไร

                     ตัวอย่างนวัตกรรมการรักษามะเร็งด้วยสารเภสัชรังสี

                     นักวิทยาศาสตร์ทั่วโลกยังคงพัฒนาสารเภสัชรังสีชนิดใหม่ เช่น สารที่ใช้แอกทิเนียม-225 ซึ่งปล่อยรังสีแอลฟาที่มีระยะทางการเดินทางในเนื้อเยื่อสั้น แต่สามารถสร้างความเสียหายต่อเซลล์เป้าหมายได้สูง อย่างไรก็ตาม สารบางชนิดยังอยู่ระหว่างการวิจัยหรือการทดลองทางคลินิก จึงต้องแยกให้ชัดเจนระหว่างเทคโนโลยีที่ได้รับอนุมัติให้ใช้รักษาแล้วกับเทคโนโลยีที่ยังอยู่ในขั้นพัฒนา

                      ประเทศไทยกับการรักษามะเร็งด้วยสารเภสัชรังสี

                      หนึ่งในผลงานที่สะท้อนศักยภาพดังกล่าว คือการผลิตสารเภสัชรังสี Samarium-153 EDTMP (Sm-153-EDTMP) ซึ่งใช้สำหรับบรรเทาอาการปวดจากมะเร็งที่แพร่กระจายไปยังกระดูก โดย Sm-153 เป็นหนึ่งในไอโซโทปรังสีที่สามารถผลิตจากเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์วิจัย และนำมาต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์สำหรับการใช้ประโยชน์ทางการแพทย์ที่เข้าถึงผู้ป่วยได้จริง

                        ความปลอดภัยทางรังสีเป็นเรื่องสำคัญ

                        บทบาทของสำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ

                         ก้าวต่อไปของประเทศไทย

                         นอกจากนี้ ประเทศไทยยังได้นำเสนอ ศักยภาพด้านเภสัชรังสีของประเทศ ซึ่ง สถาบันเทคโนโลยีนิวเคลียร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) หรือ สทน. มีบทบาทสำคัญในการผลิตและสนับสนุนบริการเวชศาสตร์นิวเคลียร์ โดยมีการจัดส่งเภสัชรังสีให้แก่โรงพยาบาลประมาณ 40 แห่งทั่วประเทศ เพื่อใช้สนับสนุนการวินิจฉัยและการรักษาผู้ป่วยด้วยเวชศาสตร์นิวเคลียร์

                          สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติมุ่งส่งเสริมการใช้ประโยชน์จากรังสีทางการแพทย์ควบคู่กับการกำกับดูแลความปลอดภัย เพื่อให้เทคโนโลยีที่ก้าวหน้าสร้างประโยชน์แก่ผู้ป่วยและประชาชนอย่างยั่งยืน

1. International Atomic Energy Agency (IAEA). Radiopharmaceuticals and Radiopharmaceutical Therapy. ข้อมูลและองค์ความรู้ด้านการใช้สารเภสัชรังสีเพื่อประโยชน์ทางการแพทย์. เว็บไซต์: https://www.iaea.org/

2. National Cancer Institute (NCI). Radiopharmaceutical Therapy Interest Group. ข้อมูลภาพรวมการรักษามะเร็งด้วยสารเภสัชรังสีและการพัฒนาเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้อง. เว็บไซต์: https://dctd.cancer.gov/…/radiation…/interest-groups/rpt

3. International Atomic Energy Agency (IAEA). Release of Patients After Radionuclide Therapy: Radiation Protection Considerations. ข้อมูลด้านการป้องกันรังสีสำหรับผู้ป่วย ครอบครัว บุคลากร และประชาชนหลังการรักษาด้วยสารกัมมันตรังสี. เว็บไซต์: https://www.iaea.org/…/release-of-patients-after…

4. Pattanawong O, Charoenphun P, Chamroonrat W, et al. Post-Therapeutic Dosimetry of Metastatic Castration-Resistant Prostate Cancer With 177Lu-PSMA: Experiences From Two University-Based Hospitals in Thailand. Asia-Pacific Journal of Clinical Oncology. 2026;22(2):199–206. Published online 21 May 2025. doi:10.1111/ajco.14187. PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40395199/

5. สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ. พระราชบัญญัติพลังงานนิวเคลียร์เพื่อสันติ พ.ศ. 2559 และที่แก้ไขเพิ่มเติม. เว็บไซต์: https://www.oap.go.th/about/law/

Targeted Radionuclide Cancer Therapy: Precision Medical Innovation Directing Radiation to Cancer Cells, and the Role of the Office of Atoms for Peace in Safety Regulation

Dr. Rungrueng Kitphati, Secretary-General of the Office of Atoms for Peace (OAP), Ministry of Higher Education, Science, Research and Innovation (MHESI), provided academic insights highlighting that cancer remains a critical global health challenge affecting populations worldwide. Continuous advances in medical science now offer patients expanded treatment options, including surgery, external beam radiation, chemotherapy, and targeted molecular therapies.

A prominent international innovation gaining momentum is Targeted Radionuclide Therapy (TRT). This technique combines radioactive isotopes with targeting molecules that specifically bind to cancer cell receptors, delivering localized radiation to destroy target cells from within the body. As an integral component of precision medicine, TRT enhances treatment choices for specific cancers, tailoring care to the distinct characteristics of a patient’s disease.

What is Targeted Radionuclide Therapy?

Unlike conventional external beam radiation therapy—where a generator outside the body delivers radiation beams through healthy tissue to hit a target tumor—targeted radionuclide therapy functions internally.

Radiopharmaceuticals consist of a targeting moiety and a radioactive isotope. Once administered, the carrier molecule navigates to and binds with target cells, where the attached isotope emits localized radiation to damage cellular DNA, causing cancer cell death.

This mechanism differs both from standard non-radioactive targeted therapies (which act purely on biological pathways) and external beam radiation. While radiopharmaceuticals increase delivery specificity, radiation is not entirely restricted to cancer cells alone; small amounts may accumulate in normal organs or be excreted from the body. Therefore, a thorough evaluation of benefits versus risks is mandatory before initiating treatment.

Examples of Innovative Radiopharmaceutical Therapies

* Iodine-131 (I-131): A long-established therapy used primarily for certain types of thyroid cancer that retain iodine uptake capability.

* Lutetium-177 DOTATATE (177Lu-DOTATATE): Targets specific somatostatin receptors overexpressed on neuroendocrine tumor cells to deliver localized destructive radiation.

* Lutetium-177 PSMA (177Lu-PSMA): Targets Prostate-Specific Membrane Antigen (PSMA) overexpressed in advanced prostate cancer. Prior to therapy, diagnostic imaging evaluates target expression, patient medical history, and overall physical condition.

* Radium-223 (Ra-223) & Iodine-131 MIBG: Used respectively for prostate cancer with bone metastases and specific neuroendocrine indications according to approved guidelines.

* Actinium-225 (Ac-225): An emerging alpha-emitting isotope offering high localized cellular destruction over a short path length in tissue, currently undergoing clinical trials and active research.

Thailand’s Capabilities in Targeted Radionuclide Therapy

Thailand possesses extensive experience in utilizing radioactive substances for medical applications, particularly with Iodine-131, and continues to expand advanced radiopharmaceutical therapies across equipped medical institutions.

A landmark 2026 study evaluating organ radiation doses in metastatic castration-resistant prostate cancer patients treated with 177Lu-PSMA—conducted across two premier university hospitals (Ramathibodi Hospital and Siriraj Hospital)—underscores the advanced capabilities of Thai nuclear medicine specialists and medical physicists in dosimetry and treatment safety.

Furthermore, Thailand’s Thailand Institute of Nuclear Technology (Public Organization) – TINT plays a key role in producing and distributing nuclear medicine products to approximately 40 hospitals nationwide. Notable national milestones include:

* Samarium-153 EDTMP (Sm-153-EDTMP): Produced via research reactors to alleviate pain from bone metastases, providing accessible palliative care to patients.

* “OhSeleNoCancer”: An award-winning international innovation developed by TINT that integrates radiation technology with nanotechnology for novel targeted anti-cancer drug delivery systems.

Patients interested in radiopharmaceutical therapies are advised to consult their attending oncologists or nuclear medicine physicians to evaluate suitability based on tumor type, disease stage, individual health status, and local regulatory/insurance coverage.

Radiation Safety Standards & Regulations

Given that targeted radiopharmaceuticals involve radioactive materials, strict safety protocols must be enforced across all stages: procurement, transport, storage, preparation, patient administration, and post-treatment follow-up.

Potential side effects—ranging from fatigue and nausea to blood count changes or renal/organ impacts—require pre-treatment screening and post-therapy monitoring. Additionally, because patients retain minor residual radioactivity post-administration, adherence to safety instructions regarding interpersonal distancing, avoiding close contact with children/pregnant women, and managing bodily waste is essential.

The Regulatory Mandate of the Office of Atoms for Peace (OAP)

The Office of Atoms for Peace (OAP) serves as Thailand’s primary nuclear and radiation regulatory authority under the Nuclear Energy for Peace Act B.E. 2559 (2016) and its amendments. OAP’s statutory responsibilities encompass:

* Licensing and regulatory oversight for possessing, using, and transporting radioactive materials.

* Enforcing radiation protection standards for medical personnel, patients, the public, and the environment.

* Radioactive waste management and nuclear/radiation emergency preparedness.

While OAP regulates radiation safety, drug registration and medical treatment indications fall under the Thai Food and Drug Administration (FDA) and health ministries. Close inter-agency collaboration ensures that advanced medical radiation technologies are deployed safely, legally, and effectively.

Thailand on the International Stage

During the 70th IAEA General Conference (IAEA GC70) held in Vienna in September 2026, Dr. Rungrueng Kitphati delivered Thailand’s national statement, reaffirming the nation’s commitment to peaceful nuclear applications, safety, security, and non-proliferation.

Highlighting Thailand’s leadership in nuclear medicine, OAP showcased:

1. Rays of Hope Anchor Centre: Established at Ramathibodi Hospital, Mahidol University—the first in Southeast Asia—serving as a regional hub for radiation oncology, capacity building, and quality improvement.

2. National Radiopharmaceutical Capacity: Strengthening regional access to life-saving nuclear diagnostic and therapeutic modalities.

Through balanced regulatory oversight and scientific advancement, the Office of Atoms for Peace remains committed to ensuring that cutting-edge nuclear medicine delivers maximum therapeutic benefits to patients under the highest international safety standards.

References

1. International Atomic Energy Agency (IAEA). Radiopharmaceuticals and Radiopharmaceutical Therapy.

2. National Cancer Institute (NCI). Radiopharmaceutical Therapy Interest Group.

3. International Atomic Energy Agency (IAEA). Release of Patients After Radionuclide Therapy: Radiation Protection Considerations.

4. Pattanawong O, Charoenphun P, Chamroonrat W, et al. Post-Therapeutic Dosimetry of Metastatic Castration-Resistant Prostate Cancer With 177Lu-PSMA: Experiences From Two University-Based Hospitals in Thailand. Asia-Pacific Journal of Clinical Oncology. 2026;22(2):199–206.

5. Office of Atoms for Peace (OAP). Nuclear Energy for Peace Act B.E. 2559 (2016) and Amendments.

สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ (ปส.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.)

เผยแพร่โดย : กลุ่มเผยแพร่และประชาสัมพันธ์ สำนักงานเลขานุการกรม เบอร์โทรศัพท์ภายใน 1110 , 1120