ผ่าสมการพลังงานชาติ: “นิวเคลียร์จิ๋ว (SMR)” พลิกฟื้นสุขภาพ-คุ้มครองสิ่งแวดล้อม ทลายวิกฤตค่าไฟ และสร้างโอกาสทองอุตสาหกรรมไทย
เมื่อเข้าสู่ฤดูหนาว สิ่งที่เราหลีกเลี่ยงไม่ได้คือปัญหา “ฝุ่น PM 2.5” ที่กลับมาทำร้ายสุขภาพ และเมื่อเข้าสู่ฤดูร้อน เราก็มักจะต้องเผชิญกับ “ค่าไฟ” ที่ผันผวน ปัญหาทั้งสองเรื่องนี้มีความเชื่อมโยงกันอย่างลึกซึ้ง เพราะต้นตอสำคัญมาจากโครงสร้างพลังงานของประเทศที่ยังต้องพึ่งพา “การเผาไหม้” เชื้อเพลิงฟอสซิลเป็นหลัก
วันนี้ ท่ามกลางกระแสการเปลี่ยนแปลงระดับโลก ประเทศไทยกำลังก้าวสู่จุดเปลี่ยนครั้งสำคัญ ผมขอพาทุกท่านไปทำความเข้าใจว่า ทำไม “เทคโนโลยีเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์ขนาดเล็ก” หรือ SMR (Small Modular Reactor) จึงเป็นมากกว่าแค่โรงไฟฟ้า แต่คือจิ๊กซอว์ตัวสำคัญที่จะมาปกป้องสุขภาพ คุ้มครองสิ่งแวดล้อม แก้ปัญหาค่าไฟ และสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจมหาศาลให้กับประเทศไทยครับ
1. ทลายกับดัก “ค่าไฟแพง” เมื่อก๊าซในประเทศร่อยหรอ ปัจจุบันไฟฟ้าที่เราใช้กันอยู่กว่า 63.05% ผลิตมาจากก๊าซธรรมชาติ แต่ก๊าซในอ่าวไทยที่มีต้นทุนต่ำกำลังลดลงเรื่อยๆ ทำให้เราต้องพึ่งพาการนำเข้า LNG (ก๊าซธรรมชาติเหลว) จากต่างประเทศ ซึ่งราคาผันผวนอย่างหนัก ส่งผลกระทบโดยตรงต่อบิลค่าไฟของประชาชน
เพื่อแก้ปัญหาระยะสั้น รัฐบาลได้เร่งออกมาตรการรับมือ โดยในการประชุมคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ (กพช.) เมื่อวันที่ 13 พ.ย. 2569 ที่ผ่านมา ซึ่งมีนายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและ รมว.คลัง เป็นประธาน ได้เห็นชอบ 3 มาตรการด่วน ได้แก่ 1) เพิ่มการรับซื้อไฟพลังงานหมุนเวียนเพื่อลดการนำเข้า Spot LNG ราคาแพง 2) สงวนก๊าซจากอ่าวไทยให้ภาคครัวเรือนและ SME ใช้ก่อน และ 3) เปิดกรอบให้เอกชนซื้อขายไฟฟ้าพลังงานสะอาดกันเองได้ (IPS/Private PPA)
อย่างไรก็ตาม ในระยะยาว ประเทศไทยยังคงต้องการ “ไฟฟ้าฐาน (Baseload)” ที่เสถียร ผลิตไฟได้ 24 ชั่วโมง และมีต้นทุนคงที่ ซึ่ง SMR คือหนึ่งในเทคโนโลยีที่ตอบโจทย์ และถูกบรรจุไว้ใน (ร่าง) แผนพลังงานชาติ PDP 2026 เป็นที่เรียบร้อยแล้ว
2. โอกาสจาก Data Center และการเตรียมความพร้อมสู่ APEC 2035 ขณะนี้ต่างชาติกำลังให้ความสนใจมาลงทุนตั้งศูนย์ข้อมูล (Data Center) และอุตสาหกรรม AI ในไทยอย่างมหาศาล บีโอไอได้อนุมัติไปแล้วถึง 36 โครงการ มียอดยื่นขอใช้ไฟฟ้าสูงถึงราว 35,000 เมกะวัตต์ เงื่อนไขสำคัญของบริษัทเทคโนโลยีระดับโลกเหล่านี้คือ “ต้องการไฟฟ้าสะอาด 100% ตลอด 24 ชั่วโมง”
รัฐบาลโดยนายกรัฐมนตรี อนุทิน ชาญวีรกูล จึงได้เดินหน้าผลักดันความร่วมมือด้านเทคโนโลยี SMR กับต่างประเทศ (เช่น การหารือกับผู้เชี่ยวชาญจากรัสเซีย) เพื่อเตรียมโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานขั้นสูงให้พร้อมรองรับการลงทุน และเตรียมความพร้อมสู่การเป็นเจ้าภาพจัดประชุม APEC ในปี 2035 ของไทย
3. เปลี่ยนมุมมองใหม่: SMR คือ “โอกาสทอง” ของอุตสาหกรรมไทย ผมอยากชวนทุกท่านเปลี่ยนมุมมองใหม่ครับ อย่าเพิ่งมองคำว่า “นิวเคลียร์” ว่าเป็นระเบิดที่น่ากลัว หรือมองเป็นเพียงแค่โรงไฟฟ้า แต่ขอให้มองว่านี่คือ “โครงสร้างพื้นฐานเพื่อสุขภาพ สิ่งแวดล้อม และระบบนิเวศทางอุตสาหกรรมครั้งใหญ่”
เพราะโรงไฟฟ้า SMR 1 โรง ไม่ได้ให้แค่กระแสไฟฟ้า แต่ยังสามารถผลิต “ไอน้ำความร้อนสูง (Heat stream/Steam)” และ “ไฮโดรเจน” ซึ่งเป็นทรัพยากรที่นิคมอุตสาหกรรม ปิโตรเคมี และภาคการขนส่งต้องการอย่างมาก ยิ่งไปกว่านั้น นี่ยังเป็นโอกาสทองในการสร้าง “ห่วงโซ่อุปทานในประเทศ (Local Supply Chain)” อุตสาหกรรมไทยสามารถยกระดับไปสู่การผลิต “เหล็กกล้ามาตรฐานนิวเคลียร์ (Nuclear-grade Steel)”, “ปูนซีเมนต์เกรดพิเศษ” รวมถึงชิ้นส่วนประกอบต่างๆ ของ SMR เพื่อรองรับการใช้งานในประเทศและ “ส่งออก” ไปขายทั่วโลก เปลี่ยนไทยจากผู้ซื้อ ให้กลายเป็นผู้เล่นในห่วงโซ่เทคโนโลยีขั้นสูงได้อย่างเต็มภาคภูมิ
4. เทคโนโลยี “Zero Combustion” อาวุธพิทักษ์สุขภาพ ดับฝุ่น PM 2.5 สอดคล้องกับนโยบาย “Innovation Power Up” ของกระทรวง อว. ภายใต้การนำของ ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกฯ และ รมว.อว. ที่มุ่งใช้วิทยาศาสตร์แก้ปัญหาชาติ SMR ผลิตความร้อนโดย “ไม่มีการเผาไหม้ (Zero Combustion)”
ตลอดอายุการใช้งานจึงไม่ปล่อยควันดำ ก๊าซเรือนกระจก หรือฝุ่น PM 2.5 เลย หากเรานำ SMR ไปตั้งทดแทนหม้อต้มไอน้ำฟอสซิลเดิมในโรงงานอุตสาหกรรม เราจะสามารถทวงคืนอากาศบริสุทธิ์ ลดอัตราการป่วยจากโรคทางเดินหายใจ และยกระดับสุขภาพของลูกหลานได้อย่างยั่งยืน
5. สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ (ปส.) ทำงานล่วงหน้าอย่างหนัก: “ความปลอดภัยคือหัวใจสูงสุด” พร้อมกำกับดูแลแบบเบ็ดเสร็จ สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ (ปส.) ในฐานะหน่วยงานกำกับดูแลระดับชาติ ขอยืนยันว่า เทคโนโลยีใดที่จะเข้ามาใช้ในประเทศ ต้องอยู่บนพื้นฐานความปลอดภัยสูงสุดตามมาตรฐานสากล ที่ผ่านมา ปส. ไม่ได้รอให้เทคโนโลยีเข้ามาแล้วค่อยขยับ แต่เรา “ทำงานล่วงหน้าอย่างหนัก” เพื่อสร้างความเชื่อมั่นและเตรียมระบบกำกับดูแลแบบบูรณาการในทุกมิติแล้วครับ:
• ด้านกฎหมายที่พร้อมบังคับใช้: เราได้ยกร่างกฎหมายที่เกี่ยวข้อง รวมถึง (ร่าง) พ.ร.บ. ความรับผิดทางแพ่งต่อความเสียหายจากนิวเคลียร์ เสร็จสมบูรณ์แล้ว ขณะนี้อยู่ในขั้นตอนเสนอผ่านคณะรัฐมนตรี (ครม.) และรัฐสภา เพื่อให้ประเทศไทยมีกฎหมายรองรับที่ได้มาตรฐานสากล คุ้มครองสิทธิประชาชนอย่างรัดกุมที่สุด
• จัดตั้ง “ศูนย์บริหารจัดการร่วมการออกใบอนุญาตและการกำกับดูแลแห่งชาติ”: ปส. กำลังผลักดันศูนย์กลางนี้ เพื่อเป็น One-Stop Service ในการกำกับดูแลเทคโนโลยี SMR อย่างเป็นเอกภาพ โปร่งใส ตรวจสอบได้ และลดความซ้ำซ้อนในการปฏิบัติงานของภาครัฐ
• เปิดช่องทางประเมินเทคโนโลยีล่วงหน้า (Pre-licensing Engagement): เราเปิดโอกาสให้ผู้พัฒนาเทคโนโลยีเข้ามาหารือกับ ปส. ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น เพื่อให้ ปส. สามารถประเมินความปลอดภัยของเทคโนโลยีเบื้องต้น ก่อนที่จะเข้าสู่กระบวนการขอใบอนุญาตจริง
• ความพร้อมด้านกฎเกณฑ์ทางเทคนิค: ปส. ได้ร่วมกับภาควิชาวิศวกรรมนิวเคลียร์ จุฬาฯ เตรียมความพร้อมรองรับระบบความปลอดภัยเชิงรับ (Passive Safety) และการตรวจสอบคุณภาพชิ้นส่วนจากโรงงานผลิต (Factory Fabrication) อย่างเข้มงวด
• การจัดการกากกัมมันตรังสีอย่างโปร่งใส: เพื่อตอบข้อกังวลของประชาชน ปส. ได้จัดสัมมนารับฟังความคิดเห็นต่อ “(ร่าง) นโยบายแห่งชาติว่าด้วยการจัดการกากกัมมันตรังสีและเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้ว” ไปเมื่อวันที่ 19 พ.ย. 2569 ณ โรงแรมอมารี กรุงเทพฯ เพื่อให้การจัดการกากฯ ของไทยมีระบบที่ชัดเจนและมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วน
• การยกระดับบริการภาครัฐ: ปส. ได้เปิดระบบบริการขอรับใบอนุญาตเจ้าหน้าที่ความปลอดภัยทางรังสี (RSO) รูปแบบออนไลน์ (rso.oap.go.th) เมื่อวันที่ 17 พ.ย. 2569 เพื่ออำนวยความสะดวก ยกระดับมาตรฐานบุคลากรของชาติ และเปลี่ยนผ่านสู่รัฐบาลดิจิทัลอย่างเต็มรูปแบบ
ข้อเสนอเชิงนโยบายเพื่อประเทศชาติ (Policy Recommendations): เพื่อให้การเดินหน้าโครงสร้างพื้นฐานของประเทศเป็นไปอย่างมั่นคง ปส. ขอเสนอ 3 กลไกสำคัญ ที่ต้องเร่งดำเนินการในขณะนี้:
1. เร่งรัดกฎหมายและโครงสร้างพื้นฐานด้านการกำกับดูแล: รัฐสภาและ ครม. ควรเร่งผลักดัน พ.ร.บ. ความรับผิดทางแพ่งฯ และสนับสนุนการจัดตั้งศูนย์บริหารจัดการร่วมฯ ของ ปส. เพื่อสร้างความเชื่อมั่นอย่างเป็นรูปธรรมต่อนักลงทุนและประชาชน
2. ยกระดับอุตสาหกรรมไทยสู่ Nuclear Supply Chain: ภาครัฐควรมีมาตรการส่งเสริม (Incentives) ให้ผู้ประกอบการเหล็ก ปูนซีเมนต์ และชิ้นส่วนวิศวกรรมของไทย อัปเกรดมาตรฐานการผลิต เพื่อให้คนไทยได้ประโยชน์สูงสุดจากการก่อสร้าง SMR และเปิดประตูสู่การส่งออก
3. จัดตั้งองค์กรขับเคลื่อนระดับชาติ (NEPIO): เร่งจัดตั้งคณะกรรมการร่วมที่บูรณาการระหว่างกระทรวง อว. กระทรวงพลังงาน และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้การดำเนินงานมีเอกภาพ โปร่งใส และเปิดโอกาสให้ประชาชนมีส่วนร่วมอย่างแท้จริง
“วิทยาศาสตร์ไม่ใช่วายร้าย” หากเราเข้าใจและกำกับดูแลมันด้วยมาตรฐานที่รัดกุม เทคโนโลยี SMR จะเป็นทั้งเครื่องฟอกอากาศขนาดยักษ์ เครื่องมือปกป้องสุขภาพ เครื่องยนต์พยุงค่าครองชีพ และโอกาสทางเศรษฐกิจครั้งประวัติศาสตร์ของไทย ปส. จะทำหน้าที่ “ผู้พิทักษ์ความปลอดภัยทางนิวเคลียร์และรังสี” อย่างเต็มกำลัง เพื่อสิ่งแวดล้อมที่สะอาด และความมั่นคงยั่งยืนของสังคมไทยครับ
บทความโดย: นายแพทย์รุ่งเรือง กิจผาติ เลขาธิการสำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม
(ขอขอบคุณข้อมูลวิชาการจาก ภาควิชาวิศวกรรมนิวเคลียร์ คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และทบวงการพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ – IAEA)
เอกสารอ้างอิงและแหล่งข้อมูลเชิงประจักษ์:
1. กระทรวงพลังงาน. (2569). (ร่าง) แผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้าของประเทศไทย พ.ศ. 2569-2593 (PDP 2026). (เป้าหมายนิวเคลียร์ขนาดเล็ก 9,000 MW ภายในปี 2050)
2. การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.). (2569). ข้อมูลสัดส่วนเชื้อเพลิงการผลิตไฟฟ้าของประเทศไทย สะสมถึงเดือนกันยายน 2569. (ระบุสัดส่วนก๊าซธรรมชาติที่ 63.05%)
3. คณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ (กพช.). (2569). มติที่ประชุม กพช. ครั้งที่ 4/2569 วันที่ 13 พฤศจิกายน 2569 เรื่อง 3 มาตรการบริหารต้นทุนพลังงาน ลดพึ่งพา Spot LNG และการเปิดกรอบซื้อขายไฟฟ้า IPS.
4. คณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI). (2569). รายงานสถานการณ์การลงทุนอุตสาหกรรม Data Center และความต้องการไฟฟ้า 35,000 MW.
5. รายงานข่าวเชิงภูมิรัฐศาสตร์ด้านพลังงาน (พฤศจิกายน 2569). นโยบายรัฐบาลและการผลักดันความร่วมมือโรงไฟฟ้า SMR ระหว่างไทย-รัสเซีย (Rosatom) สู่เป้าหมายเจ้าภาพ APEC 2035.
6. นโยบายกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.). (2569). ยุทธศาสตร์ “Innovation Power Up” สู่การเป็นผู้สร้างนวัตกรรมระดับโลก.
7. International Atomic Energy Agency (IAEA). (2025). Nuclear Power and its Role in Air Pollution Eradication, Climate Change Mitigation, and Non-Electric Applications (Hydrogen & Industrial Heat).
8. สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ (ปส.) และจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. (2569). สรุปเวทีเสวนา “Safety & Regulatory Readiness” ความพร้อมด้านการกำกับดูแลเทคโนโลยี SMR และการเปิดช่องทาง Pre-licensing Engagement.
9. สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ (ปส.). (2569). (ร่าง) นโยบายแห่งชาติว่าด้วยการจัดการกากกัมมันตรังสีและเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้ว และเอกสารประกอบการสัมมนารับฟังความคิดเห็น วันที่ 19 พฤศจิกายน 2569.
10. สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ (ปส.). (2569). ความก้าวหน้าการยกร่างกฎหมายความรับผิดทางแพ่งฯ และแผนการจัดตั้งศูนย์บริหารจัดการร่วมการออกใบอนุญาตและการกำกับดูแลแห่งชาติ.
11. สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ (ปส.). (2569). ประกาศการเปิดใช้งานระบบขอรับใบอนุญาตเจ้าหน้าที่ความปลอดภัยทางนิวเคลียร์และรังสีออนไลน์ (http://rso.oap.go.th/) วันที่ 17 พฤศจิกายน 2569.
บทความนี้เผยแพร่ เว็บไซต์ และ Facebook สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ
https://www.facebook.com/share/p/1Fvxz7soLb/
สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ (ปส.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.)
เผยแพร่โดย : กลุ่มเผยแพร่และประชาสัมพันธ์ สำนักงานเลขานุการกรม เบอร์โทรศัพท์ภายใน 1110 , 1120

