ปรมาณูเพื่อสันติ อว. ต้อนรับเลขาธิการ CTBTO ยกระดับการตรวจเฝ้าระวังการทดลองนิวเคลียร์ ดันไทยสู่ศูนย์กลางฝึกอบรมและถ่ายทอดเทคโนโลยีนานาชาติ

วันที่ 15 กรกฎาคม 2569 นายแพทย์รุ่งเรือง กิจผาติ เลขาธิการสำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ (ปส.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) พร้อมด้วยผู้บริหาร ปส. ให้การต้อนรับ ดร.โรเบิร์ต ฟลอยด์ (Dr. Robert Floyd) เลขาธิการบริหารองค์การสนธิสัญญาว่าด้วยการห้ามทดลองนิวเคลียร์โดยสมบูรณ์ (Comprehensive Nuclear-Test-Ban Treaty Organization: CTBTO) ในโอกาสเดินทางเยือนประเทศไทย เพื่อร่วมหารือเกี่ยวกับการยกระดับบทบาทของไทยในระดับเอเซีย-แปซิฟิก ในด้านการใช้ประโยชน์จากข้อมูลและเทคโนโลยีของ CTBTO สำหรับการเตือนภัย และการแพร่กระจายของสารกัมมันตรังสีในสิ่งแวดล้อม รวมถึงการสนับสนุนการดำเนินงานภายใต้สนธิสัญญาว่าด้วยการห้ามทดลองนิวเคลียร์โดยสมบูรณ์ (CTBT) เพื่อให้บรรลุเป้าหมายของประชาคมโลกในการยุติการทดลองอาวุธนิวเคลียร์ อันเป็นรากฐานสำคัญของสันติภาพและความมั่นคงระหว่างประเทศ

นายแพทย์รุ่งเรือง เลขาธิการ ปส. กล่าวว่า ปส. ให้ความสำคัญกับการสร้างความร่วมมือกับองค์กรระหว่างประเทศเพื่อยกระดับมาตรฐานการกำกับดูแลด้านนิวเคลียร์และรังสีของประเทศให้เป็นไปตามมาตรฐานสากล พร้อมทั้งมุ่งพัฒนาศักยภาพบุคลากร โครงสร้างพื้นฐานด้านวิทยาศาสตร์ และระบบการเตรียมความพร้อมรับมือเหตุฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และรังสี เพื่อสร้างความปลอดภัยและความเชื่อมั่นให้แก่ประชาชน

ด้าน ดร.โรเบิร์ต ฟลอยด์ เลขาธิการบริหาร CTBTO กล่าวว่า ประเทศไทยมีบทบาทสำคัญในการสนับสนุนภารกิจของ CTBTO โดยมีการดำเนินงานสถานีเฝ้าตรวจ จำนวน 2 สถานี ภายใต้ระบบเฝ้าตรวจระหว่างประเทศ (International Monitoring System, IMS) ได้แก่ สถานีเฝ้าตรวจนิวไคลด์กัมมันตรังสี อาร์เอ็น65 (Radionuclide Station, RN65) และสถานีตรวจวัดความสั่นสะเทือนของพิภพ พีเอส41 (Primary Seismic Station, PS41) ที่ส่งข้อมูลคุณภาพสูงไปยังศูนย์ข้อมูลระหว่างประเทศ (International Data Centre, IDC) อย่างต่อเนื่อง สะท้อนถึงความมุ่งมั่นของไทยในการสนับสนุนเป้าหมายของโลกที่ปราศจากการทดลองนิวเคลียร์

จากการหารือในครั้งนี้ ทั้งสองฝ่ายเห็นพ้องที่จะยกระดับความร่วมมือให้เกิดผลอย่างเป็นรูปธรรมใน 3 ด้านสำคัญ ได้แก่ การสนับสนุนการดำเนินงานของประเทศไทยตามพันธกรณีภายใต้สนธิสัญญาว่าด้วยการห้ามทดลองนิวเคลียร์โดยสมบูรณ์ (CTBT) ให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น การผลักดันให้ประเทศไทยเป็นศูนย์กลางด้านการฝึกอบรมและพัฒนาศักยภาพบุคลากรภายใต้กรอบ CTBTO และศูนย์เฝ้าระวังเตือนภัยนานาชาติในภูมิภาคเอเซีย-แปซิฟิก

ในโอกาสนี้ ดร.โรเบิร์ต ฟลอยด์ ได้เยี่ยมชมภารกิจและห้องปฏิบัติการที่สำคัญของสำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ ประกอบด้วย

• สถาบันนิวเคลียร์นิติวิทยาศาสตร์แห่งชาติ

• ศูนย์ข้อมูลแห่งชาติ เอ็น 171 (National Data Centre; NDC)

• ศูนย์อำนวยการสถานการณ์ฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และรังสีแห่งชาติ (National Nuclear and Radiological Emergency Administration Centre: NuREAC)

• สถาบันห้องปฏิบัติการมาตรฐานอ้างอิงนิวเคลียร์และรังสีแห่งชาติ

โดยห้องปฏิบัติการดังกล่าวเป็นกลไกสำคัญในการสนับสนุนภารกิจของประเทศด้านการกำกับดูแลความปลอดภัยทางนิวเคลียร์และรังสี การวิเคราะห์และตรวจพิสูจน์ทางนิติวิทยาศาสตร์นิวเคลียร์ การติดตามและประเมินสถานการณ์ฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และรังสี ตลอดจนการพัฒนาและรักษามาตรฐานการวัดด้านนิวเคลียร์และรังสีของประเทศให้เป็นไปตามมาตรฐานสากล

การเยือนประเทศไทยของเลขาธิการบริหาร CTBTO ในครั้งนี้ นับเป็นก้าวสำคัญของความร่วมมือระหว่างประเทศไทยกับ CTBTO พร้อมตอกย้ำบทบาทของประเทศไทยในฐานะประเทศสมาชิกที่มีศักยภาพในการสนับสนุนภารกิจภายใต้สนธิสัญญาว่าด้วยการห้ามทดลองนิวเคลียร์โดยสมบูรณ์ (CTBT) ทั้งด้านการเสริมสร้างความมั่นคงและความปลอดภัยทางนิวเคลียร์ การใช้ประโยชน์จากข้อมูลของ CTBTO สำหรับการเตือนภัยพิบัติ สึนามิ แผ่นดินไหว และการเฝ้าระวังการฟุ้งกระจายของสารกัมมันตรังสีในสิ่งแวดล้อม รวมไปถึงการถ่ายทอดประสบการณ์และความรู้ของผู้เชี่ยวชาญของไทยแก่ประเทศต่างๆในภูมิภาค