จากความเคลื่อนไหวล่าสุดในอุตสาหกรรมพลังงานนิวเคลียร์ของสหรัฐอเมริกา กรณีบริษัท Blue Energy ยื่นขอใบอนุญาตก่อสร้างบางส่วน (Limited Work Activities) สำหรับโครงการโรงไฟฟ้าที่ผสานก๊าซธรรมชาติและนิวเคลียร์ (Gas-to-Nuclear) ต่อคณะกรรมการกำกับดูแลกิจการนิวเคลียร์สหรัฐฯ (U.S. NRC) นั้น สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ (ปส.) ในฐานะหน่วยงานกำกับดูแลความปลอดภัยทางนิวเคลียร์และรังสีของประเทศไทย ได้ติดตามและวิเคราะห์กรณีศึกษานี้อย่างใกล้ชิด เพื่อเตรียมความพร้อมด้านกฎระเบียบและแนวทางการกำกับดูแลของไทยในอนาคต
กรณีของ Blue Energy ไม่เพียงแต่เป็นก้าวสำคัญของเทคโนโลยี Small Modular Reactor (SMR) แต่ยังสะท้อนถึงความท้าทายใหม่และบทบาทที่สำคัญยิ่งของหน่วยงานกำกับดูแล (Regulator) ในมิติต่างๆ ดังนี้
1. การประเมินความปลอดภัยในโมเดล “Gas-to-Nuclear” และโครงสร้างพื้นฐานร่วม
โครงการที่รัฐเท็กซัสใช้แนวคิดสร้างโรงไฟฟ้าก๊าซธรรมชาติพร้อมระบบ Balance of Plant (BOP) ก่อน แล้วจึงขยายไปสู่การติดตั้งเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์ BWRX-300 ในระยะต่อไป
* มุมมองการกำกับดูแลของ ปส.: โมเดลไฮบริดนี้ถือเป็นความท้าทายใหม่ด้านการกำกับดูแลความปลอดภัย (Nuclear Safety) การอนุญาตให้โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ใช้โครงสร้างพื้นฐาน (Shared Infrastructure) ร่วมกับโรงไฟฟ้าเชื้อเพลิงฟอสซิล จะต้องผ่านการประเมินความเสี่ยงอย่างรัดกุม ปส. จะต้องพิจารณาว่าเหตุขัดข้องจากฝั่งโรงไฟฟ้าก๊าซธรรมชาติ (เช่น อัคคีภัย หรือการระเบิด) จะต้องไม่ส่งผลกระทบต่อระบบความปลอดภัยของเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์ การกำหนดเขตพื้นที่ควบคุม (Exclusion Area) และมาตรการตอบโต้เหตุฉุกเฉินจะต้องถูกออกแบบใหม่ให้ครอบคลุมบริบทที่ซับซ้อนขึ้น
2. กระบวนการพิจารณาใบอนุญาตก่อสร้าง (Construction Permit) และ Limited Work Activities
U.S. NRC ได้รับคำขอเพื่อเริ่มงานก่อสร้างเบื้องต้น เช่น การทำฐานราก (Deep foundation) และปล่อง (Shaft) ระหว่างที่รอการพิจารณาใบอนุญาตส่วนที่เหลือ
* มุมมองการกำกับดูแลของ ปส.: ตามหลักการกำกับดูแลสากลและ พ.ร.บ. พลังงานนิวเคลียร์เพื่อสันติ ของไทย “การรับคำขอ ไม่ได้แปลว่าอนุมัติให้สร้าง” การอนุญาตให้ทำกิจกรรมก่อสร้างเบื้องต้น (Limited Work Activities) เป็นกลไกที่ช่วยให้โครงการเดินหน้าได้โดยไม่กระทบต่อความปลอดภัยหลัก แต่หน่วยงานกำกับดูแลจะต้องตรวจสอบอย่างเข้มงวดว่า กิจกรรมเหล่านั้นจะไม่ขัดขวางหรือส่งผลเสียต่อการประเมินความปลอดภัย การออกแบบ และผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมที่กำลังพิจารณาอยู่ การแยกส่วนใบอนุญาตลักษณะนี้เรียกร้องให้หน่วยงานกำกับดูแลต้องมีกรอบกฎหมายที่ยืดหยุ่นแต่รัดกุม
3. การเตรียมความพร้อมรองรับเทคโนโลยี SMR (BWRX-300)
เทคโนโลยี SMR แบบ Boiling Water Reactor (BWR) ขนาด 300 MWe ของ GE Vernova Hitachi กำลังเข้าสู่กระบวนการพิจารณาของ U.S. NRC ซึ่งถือเป็นต้นแบบสำคัญระดับโลก
* มุมมองการกำกับดูแลของ ปส.: การประเมินเทคโนโลยี SMR มีความแตกต่างจากโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ขนาดใหญ่แบบดั้งเดิม ทั้งในแง่ของระบบความปลอดภัยแบบพาสซีฟ (Passive Safety) และระยะร่นของพื้นที่ปลอดภัย ปส. ในฐานะหน่วยงานกำกับดูแลของไทย ได้ร่วมมือกับทบวงการพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ (IAEA) และเครือข่ายหน่วยงานกำกับดูแลทั่วโลก (รวมถึง U.S. NRC) อย่างต่อเนื่อง เพื่อศึกษาเกณฑ์การออกแบบ ข้อมูลเชิงวิศวกรรม และกระบวนการออกใบอนุญาตของ SMR เพื่อนำมาปรับปรุงกฎกระทรวงและมาตรฐานของไทยให้พร้อมรองรับเทคโนโลยีใหม่เหล่านี้
บทสรุปและก้าวต่อไปของ สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ คือ …
การที่ภาคอุตสาหกรรมพยายามเชื่อมโยง 
ก๊าซธรรมชาติ นิวเคลียร์ (SMR) และโครงสร้างพื้นฐานร่วม เพื่อตอบสนองความต้องการไฟฟ้าที่พุ่งสูงจาก Data Center และ AI เป็นแนวโน้มที่เลี่ยงไม่ได้ในระดับโลก
ก๊าซธรรมชาติ นิวเคลียร์ (SMR) และโครงสร้างพื้นฐานร่วม เพื่อตอบสนองความต้องการไฟฟ้าที่พุ่งสูงจาก Data Center และ AI เป็นแนวโน้มที่เลี่ยงไม่ได้ในระดับโลก สำหรับประเทศไทย สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ มีหน้าที่สำคัญในการสร้างความเชื่อมั่นให้กับประชาชนว่า หากในอนาคตประเทศมีความจำเป็นต้องนำเทคโนโลยีลักษณะนี้เข้ามาใช้ โครงสร้างพื้นฐานทางกฎหมาย การประเมินความปลอดภัยทางวิศวกรรม การจัดการสิ่งแวดล้อม และกระบวนการออกใบอนุญาตของไทย จะมีความเข้มแข็ง ทันสมัย และได้มาตรฐานความปลอดภัยสูงสุดในระดับสากลทัดเทียมกับกรณีศึกษาจาก U.S. NRC
นายแพทย์รุ่งเรือง กิจผาติ เลขาธิการสำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม
บทความนี้เผยแพร่ เว็บไซต์ www.oap.go.th และ Facebook สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ
ขอบคุณข้อมูลจาก Nuclear Engineering, Chulalongkorn University…https://www.facebook.com/share/p/1CJ6QZoonX/?mibextid=wwXIfr
สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ (ปส.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.)
เผยแพร่โดย : กลุ่มเผยแพร่และประชาสัมพันธ์ สำนักงานเลขานุการกรม เบอร์โทรศัพท์ภายใน 1110 , 1120
