ในปัจจุบันที่ประชาคมโลกกำลังเร่งผลักดันนโยบายลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก (Net Zero) พลังงานนิวเคลียร์ได้กลับมาเป็นที่จับตามองอีกครั้งในฐานะแหล่งพลังงานสะอาดที่มีเสถียรภาพสูง โดยเฉพาะความก้าวหน้าของเทคโนโลยีเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์ขนาดเล็ก (Small Modular Reactors: SMRs)
ในฐานะหน่วยงานหลักด้านการกำกับดูแลความปลอดภัยและการใช้พลังงานนิวเคลียร์ของประเทศไทย สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ (ปส.) ขอพาทุกท่านไปทำความเข้าใจถึงสถานการณ์ “เชื้อเพลิงนิวเคลียร์” ของโลกผ่านรายงาน Uranium 2026: Resources, Production and Demand ขององค์การพลังงานนิวเคลียร์แห่งโออีซีดี (OECD-NEA) และทบวงการพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ (IAEA) ซึ่งชี้ให้เห็นว่า คำถามสำคัญในวันนี้ไม่ใช่ “ยูเรเนียมจะหมดโลกหรือไม่?” แต่เป็น “เราจะพัฒนาห่วงโซ่อุปทานให้ทันต่อความต้องการได้หรือไม่?”
• ทรัพยากรยูเรเนียมโลก: มีเพียงพอต่อการขับเคลื่อนอนาคต
จากข้อมูลล่าสุด ทรัพยากรยูเรเนียมที่สำรวจพบและสามารถสกัดได้ที่ต้นทุนไม่เกิน 260 ดอลลาร์สหรัฐต่อกิโลกรัม มีปริมาณรวมมากกว่า 8.1 ล้านตัน ซึ่งเพิ่มขึ้นจากการประเมินในรอบก่อนหน้า ปริมาณสำรองนี้ยืนยันว่า …ทรัพยากรธรรมชาติที่มีอยู่สามารถรองรับการขยายตัวของอุตสาหกรรมพลังงานนิวเคลียร์ในระยะยาวได้อย่างแน่นอน
• ข้อควรระวัง: “ทรัพยากรที่พบ” ไม่ได้แปลว่า “พร้อมใช้งานทันที”
แม้เราจะมีแร่ใต้ดินเพียงพอ แต่กระบวนการนำแร่ยูเรเนียมมาผลิตเป็นเชื้อเพลิงนั้นมีความซับซ้อน ตั้งแต่การสำรวจ การขออนุญาต การพัฒนาเหมือง การลงทุน ไปจนถึงการก่อสร้าง ซึ่งวงจรทั้งหมดนี้อาจใช้เวลายาวนานถึง 15–20 ปี
นั่นหมายความว่า หากความต้องการพลังงานนิวเคลียร์ทั่วโลกพุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว การเริ่มลงทุนเปิดเหมืองในวันนี้ อาจไม่สามารถป้อนผลผลิตเข้าสู่ตลาดได้ทันทีในอีก 3-5 ปีข้างหน้า
• แนวโน้มอุปสงค์และอุปทาน: สัญญาณแห่งการเติ… สถานการณ์ปัจจุบัน: ทั่วโลกมีเครื่องปฏิกรณ์เชิงพาณิชย์ราว 418 เครื่อง (กำลังผลิต 378 GWe) มีความต้องการใช้ยูเรเนียมประมาณ 64,500 ตันต่อปี (ในขณะที่กำลังการผลิตทั่วโลกในปี 2024 อยู่ที่ราว 61,924 ตัน ซึ่งสูงสุดนับตั้งแต่ปี 2016)
• คาดการณ์อนาคต (ปี 2050): ความต้องการใช้อาจก้าวกระโดดไปถึง 84,800 – 143,900 ตันต่อปี ขึ้นอยู่กับนโยบายการขยายกำลังผลิตนิวเคลียร์ของแต่ละประเทศ
สมการนี้สะท้อนชัดเจนว่า เมื่อกำลังการผลิตไฟฟ้าจากนิวเคลียร์เพิ่มขึ้น ความต้องการยูเรเนียมก็ย่อมสูงขึ้นตาม ส่งผลให้ต้องมีการอัดฉีดเม็ดเงินลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานอย่างมหาศาล โดยในช่วงปี 2023–2024 พบว่ามีการลงทุนด้านการสำรวจและพัฒนาเหมืองยูเรเนียมสูงกว่า 1.78 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ
อย่างไรก็ตาม ความมั่นคงของตลาดต้องอาศัยสัญญาระยะยาว (Long-term contracts) เพื่อลดความเสี่ยงให้นักลงทุน
• นัยสำคัญและการเตรียมความพร้อมของประเทศไทย
สำหรับประเทศไทย หากในอนาคตมีการพิจารณาบรรจุพลังงานนิวเคลียร์เป็นส่วนหนึ่งของแผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้า (PDP) สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ (ปส.) ขอเน้นย้ำว่า การวางแผนที่รัดกุมจะต้องมองข้ามเรื่องของ “ตัวโรงไฟฟ้า” ไปสู่ภาพรวมของ “วัฏจักรเชื้อเพลิงนิวเคลียร์” (Nuclear Fuel Cycle)
ความมั่นคงทางพลังงานจะเกิดขึ้นได้ ต้องอาศัยการวางแผนเชิงยุทธศาสตร์ที่ครอบคลุมตั้งแต่ต้นน้ำจนถึงปลายน้ำ ได้แก่: Uranium (การจัดหาแร่) → Conversion (การแปรสภาพ) → Enrichment (การเสริมสมรรถนะ) → Fuel fabrication (การผลิตแท่งเชื้อเพลิง) → Reactor (การเดินเครื่อง) → Spent fuel management (การจัดการเชื้อเพลิงใช้แล้ว)
ปส. ในฐานะองค์กรกำกับดูแล พร้อมที่จะบูรณาการความรู้และเตรียมความพร้อมด้านกฎระเบียบ มาตรฐานความปลอดภัย (Safety) ความมั่นคงปลอดภัย (Security) และการพิทักษ์ความปลอดภัยทางนิวเคลียร์ (Safeguards) เพื่อให้มั่นใจว่า หากประเทศไทยก้าวเข้าสู่ยุคพลังงานนิวเคลียร์อย่างเต็มตัว เราจะมีระบบนิเวศทางพลังงานที่มั่นคง ปลอดภัย และสอดคล้องกับมาตรฐานสากลสูงสุด
บทสรุป การกลับมาของยุคนิวเคลียร์เรอเนสซองส์ (Nuclear Renaissance) ไม่ได้ถูกจำกัดด้วยปริมาณทรัพยากรยูเรเนียม แต่ถูกท้าทายด้วยศักยภาพในการบริหารจัดการห่วงโซ่อุปทาน (Supply Chain) ให้สอดรับกับการเติบโต สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติจะยังคงติดตามและวิเคราะห์สถานการณ์โลกอย่างใกล้ชิด เพื่อเป็นข้อมูลประกอบการตัดสินใจเชิงนโยบายที่เป็นประโยชน์สูงสุดต่อความมั่นคงทางพลังงานของประเทศไทยในอนาคต
อ้างอิงข้อมูล: OECD Nuclear Energy Agency & IAEA, Uranium 2026: Resources, Production and Demand)
ขอบคุณข้อมูลจาก Nuclear Engineering, Chulalongkorn University…https://www.facebook.com/share/p/1SqLFSpeGu/?mibextid=wwXIfr
บทความนี้เขียน โดย
นายแพทย์รุ่งเรือง กิจผาติ เลขาธิการสำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม
วันอังคารที่ 29 กันยายน 2569
และเผยแพร่บน Facebook สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ https://www.facebook.com/share/p/19v3Xnr3Y4/?mibextid=wwXIfr
สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ (ปส.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.)
เผยแพร่โดย : กลุ่มเผยแพร่และประชาสัมพันธ์ สำนักงานเลขานุการกรม เบอร์โทรศัพท์ภายใน 1110 , 1120
