การกำกับดูแลความปลอดภัยทางรังสีทางการแพทย์ กรณีศึกษาโรงพยาบาลมงกุฎวัฒนะ Mongkutwattana Hospital-โรงพยาบาลมงกุฎวัฒนะ โดยสำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ

                   สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ (ปส.) มีภารกิจสำคัญในการกำกับดูแลความปลอดภัยทางรังสีของประเทศ เพื่อให้มั่นใจว่าการนำพลังงานนิวเคลียร์และรังสีมาใช้ประโยชน์ โดยเฉพาะในด้านการแพทย์ ซึ่งต้องมีความปลอดภัยสูงสุดต่อทั้งผู้ป่วย ผู้ปฏิบัติงาน และประชาชนทั่วไป

กรณีศึกษาที่เป็นแบบอย่างที่ดี (Best Practices)

                   จากการติดตามและกำกับดูแลงานรังสีรักษาของโรงพยาบาลมงกุฎวัฒนะ พบว่าทางโรงพยาบาลได้รับใบอนุญาตฯ เรียบร้อยแล้ว โดยสถานพยาบาลแห่งนี้มีการใช้งานเครื่องมือทางรังสีขั้นสูง ดังนี้:

                   • มีเครื่องกำเนิดรังสีจำนวน 2 เครื่อง คือเครื่อง LINAC พลังงาน 6 MV ซึ่งใช้ในการรักษาโรคมะเร็ง

                   • มีการใช้วัสดุกัมมันตรังสี ได้แก่ โคบอล์ต-60 (Co-60) ซึ่งบรรจุอยู่ในเครื่องใส่แร่ HDR Brachytherapy

                   มาตรฐานการพิจารณาออกใบอนุญาตฯ ก่อนที่สถานพยาบาลจะสามารถเปิดให้บริการทางรังสีได้นั้น ทาง ปส. มีกระบวนการพิจารณาออกใบอนุญาตฯ อย่างรัดกุม โดยจะพิจารณาจากเอกสารหลักฐานต่างๆ ทั้งในด้านกฎหมายและทางเทคนิค ประกอบไปด้วย:

                   • ข้อมูลนิติบุคคล และเจ้าหน้าที่ความปลอดภัยทางรังสี (RSO)

                   • แผนการป้องกันอันตรายจากรังสี

                   • แผนดำเนินการกรณีเกิดเหตุฉุกเฉินทางรังสี

                   • แผนดำเนินการกรณีเลิกใช้วัสดุกัมมันตรังสี

                  กระบวนการตรวจสอบความปลอดภัยทางรังสีเชิงรุก การลงพื้นที่ตรวจสอบความปลอดภัยทางรังสีดำเนินการโดย กองตรวจสอบทางนิวเคลียร์และรังสี ซึ่งมีมาตรการการตรวจสอบที่เข้มงวด ดังนี้:

                  • ตรวจสอบเอกสารข้อมูลต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง เช่น ใบอนุญาตฯ, เจ้าหน้าที่ความปลอดภัยทางรังสี (RSO) และผลการได้รับรังสีของผู้ปฏิบัติงาน

                  • ตรวจสอบรายงานระดับรังสี ทั้งในขณะที่ไม่มีการใช้งานรังสี และขณะใช้งานรังสี

                  • ตรวจสอบความพร้อมและมาตรฐานของเครื่องมืออุปกรณ์ที่หน่วยงานใช้ในการวัดระดับรังสี

                  • ตรวจสอบความปลอดภัยของห้องที่ใช้ติดตั้ง หรือห้องที่จัดเก็บวัสดุกัมมันตรังสี

                  • ตรวจสอบรายละเอียดของวัสดุกัมมันตรังสีว่ามีความถูกต้องตรงตามที่ระบุไว้ในใบอนุญาตฯ หรือไม่ รวมไปถึงการตรวจสอบความมั่นคงปลอดภัยของวัสดุกัมมันตรังสี

                  ผลการตรวจสอบและการติดตามผล จากการลงพื้นที่ตรวจสอบความปลอดภัยทางรังสี พบว่า โรงพยาบาลมงกุฎวัฒนะ มีระบบและเครื่องมือมีความปลอดภัยทางรังสีตามมาตรฐาน และมีความร่วมมือกับ ปส. อยู่ในระดับดีมาก มีการวางระบบและร่วมกำกับดูแล ให้เกิดความปลอดภัยกับผู้ป่วย บุคลากร และประชาชน ตามมาตรฐานอย่างดีมาก

                  ทั้งนี้ ปส. มีการเข้าตรวจสอบตามมาตรฐาน ดังนี้:

                  • วัสดุกัมมันตรังสี: ได้รับการตรวจสอบครั้งล่าสุดเมื่อวันที่ 25 พ.ย. 2568 และมีกำหนดตรวจสอบครั้งต่อไปในเดือน พ.ย. 2569

                  • เครื่องกำเนิดรังสี: ได้รับการตรวจสอบครั้งล่าสุดเมื่อวันที่ 8 ม.ค. 2569 และมีกำหนดตรวจสอบครั้งต่อไปในเดือน ม.ค. 2570

นอกจากนี้ เพื่อให้การปฏิบัติงานมีความสมบูรณ์ยิ่งขึ้น ปส. ได้ให้ข้อแนะนำเพิ่มเติมแก่ทางโรงพยาบาลมงกุฎวัฒนะ และได้รับความร่วมมืออย่างดี ดังนี้:

                  • ให้ทางโรงพยาบาลดำเนินการยื่นคำขอเปลี่ยนแปลงแก้ไขข้อมูลในใบอนุญาตฯ ให้ถูกต้องตามข้อมูลจริง ณ กองอนุญาตทางนิวเคลียร์และรังสี สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ ซึ่งทางหน่วยงานได้ดำเนินการแก้ไขเรียบร้อยแล้วเมื่อวันที่ 4 มี.ค. 2569

                  • ให้สถานพยาบาลดำเนินการซ้อมแผนฉุกเฉินตามที่ได้ระบุไว้ในแผนการป้องกันอันตรายจากรังสี ซึ่งมีทางโรงพยาบาลมีความตระหนักและร่วมมืออย่างดี

                  • โรงพยาบาลได้ปรับปรุงอุปกรณ์สื่อสารกับผู้ป่วย (อินเตอร์คอม) ภายในห้องใส่แร่ HDR Brachytherapy เพื่อให้มั่นใจว่าอุปกรณ์สามารถใช้งานได้ตลอดเวลา

                 สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ จะยังคงเดินหน้าปฏิบัติหน้าที่กำกับดูแลและตรวจสอบสถานประกอบการทุกแห่งอย่างใกล้ชิด เพื่อสร้างความมั่นใจว่าทุกขั้นตอนของการใช้งานรังสีในประเทศไทย เป็นไปตามมาตรฐานความปลอดภัยระดับสากล ขอชื่นชม แบบอย่างที่ดีของโรงพยาบาลมงกุฎวัฒนะ มา ณ ที่นี้

                ขอบคุณข้อมูลจากกองตรวจสอบทางนิวเคลียร์และรังสี สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ

                บทความนี้เขียนโดย…

                นายแพทย์รุ่งเรือง กิจผาติ เลขาธิการสำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม

                ข่าวประชาสัมพันธ์นี้เผยแพร่ในเว็บไซด์ www.oap.go.th และบน Facebook สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ https://www.facebook.com/share/p/1CKxGCkChS/