ก่อนก้าวสู่เทคโนโลยี SMR ความพร้อมของพื้นที่และประชาชนคือหัวใจสำคัญ

                    เมื่อพูดถึงอนาคตของพลังงาน หลายท่านอาจนึกถึงเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์ขนาดเล็ก หรือ SMR (Small Modular Reactor) ซึ่งเป็นเทคโนโลยีใหม่ที่ถูกพูดถึงอย่างกว้างขวางในขณะนี้ แต่ก่อนที่เราจะมองไปถึงความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี สิ่งสำคัญที่สุดสำหรับสำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ (ปส.) คือการตั้งคำถามกลับไปว่า พื้นที่และประชาชนมีความพร้อมมากน้อยเพียงใด

                    บ่อยครั้งที่ประชาชนในพื้นที่มีข้อกังวลที่สำคัญกว่าแค่เรื่องหลักการทำงานของเครื่องปฏิกรณ์ พวกเขามีสิทธิ์ที่จะตั้งคำถามถึงความปลอดภัยอย่างแท้จริง ผู้ที่จะออกมารับผิดชอบในกรณีเกิดเหตุฉุกเฉิน วิธีการเตรียมตัวของหน่วยงานท้องถิ่น ตลอดจนช่องทางในการเข้าถึงข้อมูลที่โปร่งใสและตรวจสอบได้ การสร้างความเข้าใจเหล่านี้ไม่สามารถทำให้สำเร็จลุล่วงได้ด้วยการประชาสัมพันธ์เพียงครั้งเดียว หรือการพยายามบอกให้ประชาชนเชื่อ แต่ต้องเริ่มต้นจากการลงพื้นที่เพื่อรับฟังเสียงสะท้อนและข้อกังวลอย่างจริงใจ

                     ในฐานะหน่วยงานหลักด้านการกำกับดูแลความปลอดภัยทางนิวเคลียร์และรังสีของประเทศ ปส. ไม่ได้มีบทบาทในการชักจูงหรือโน้มน้าวให้ประชาชนเชื่อในเทคโนโลยี SMR แต่เรามีหน้าที่ส่งมอบข้อมูลด้านความปลอดภัยที่ถูกต้อง เป็นกลาง และตรวจสอบได้ เป้าหมายของเราคือการทำให้หน่วยงานท้องถิ่น ผู้นำชุมชน และประชาชน ทราบถึงบทบาทของตนเอง ทราบว่าจะค้นหาข้อมูลที่ถูกต้องได้จากแหล่งใด และสามารถประสานงานกับหน่วยงานใดได้บ้างเมื่อมีข้อสงสัยหรือเกิดเหตุฉุกเฉินเพื่อเตรียมความพร้อมสำหรับอนาคต

                     ปส. ได้มุ่งเน้นการปฏิบัติงานเชิงรุกในพื้นที่ ผ่านแนวทางดังนี้:

• รับฟังให้มากกว่าพูด: ทำการสำรวจความรู้ความเข้าใจ ตลอดจนความกังวลและความต้องการที่แท้จริงของประชาชนในพื้นที่

• ย่อยข้อมูลให้เข้าถึงง่าย: ปรับเปลี่ยนข้อมูลทางเทคนิคที่ซับซ้อนให้เป็นเนื้อหาที่เข้าใจง่าย โดยคงไว้ซึ่งข้อเท็จจริงทั้งหมดและไม่ปกปิดความเสี่ยงใดๆ

• บูรณาการเครือข่ายคนทำงานในพื้นที่: สร้างความร่วมมือและทำความเข้าใจบทบาทระหว่างหน่วยงานรัฐ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หน่วยงานสาธารณสุขและการแพทย์ สถาบันการศึกษา รวมถึงเครือข่ายชุมชน ซึ่งสอดคล้องกับภาพกิจกรรมการลงพื้นที่ของ ปส. ที่ได้มีการจัดกิจกรรมให้ความรู้แก่กลุ่มเยาวชนนักเรียนเพื่อปูพื้นฐานความเข้าใจที่ถูกต้อง รวมถึงการจัดประชุมเชิงปฏิบัติการร่วมกับผู้นำชุมชนและเครือข่ายผู้ปฏิบัติงานระดับท้องถิ่น เพื่อสร้างรากฐานการทำงานร่วมกันอย่างเข้มแข็ง

• ซักซ้อมและเตรียมความพร้อมล่วงหน้า: พัฒนาช่องทางการสื่อสารและระบบการทำงานร่วมกัน เพื่อให้พื้นที่สามารถเข้าถึงข้อมูลและรับมือกับสถานการณ์ต่างๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

• เปิดพื้นที่สำหรับทุกคำถาม: เรามองว่าคำถามที่ท้าทาย ความเห็นที่แตกต่าง และความกังวลของประชาชน ไม่ใช่อุปสรรค แต่เป็นข้อมูลสำคัญที่จะช่วยให้การเตรียมความพร้อมในพื้นที่รัดกุมและรอบด้านยิ่งขึ้น

                    เป้าหมายสูงสุดของ ปส. ไม่ใช่การทำให้ทุกคนเห็นด้วยกับการมีอยู่ของ SMR แต่คือการสร้างความมั่นใจว่า ประชาชนทุกคนจะมีข้อมูลรอบด้านที่เพียงพอต่อการตั้งคำถามและพิจารณาตัดสินใจบนพื้นฐานของเหตุผล แม้ว่าการพัฒนา SMR ในประเทศไทยจะยังคงเป็นเรื่องของนโยบายในอนาคต แต่การสร้างความรู้ความเข้าใจ การพัฒนาศักยภาพของบุคลากรในพื้นที่ และการเตรียมความพร้อมด้านความปลอดภัย คือสิ่งที่เราต้องร่วมกันลงมือสร้างตั้งแต่วันนี้

ผู้เขียน: นางสาวธนวรรณ แจ่มสุวรรณ ผู้อำนวยการสถาบันพัฒนาการกำกับดูแลนิวเคลียร์และรังสีระดับพื้นที่ ปส.

บรรณาธิการ: นายแพทย์รุ่งเรือง กิจผาติ เลขาธิการ สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ

บทความนี้เผยแพร่บน Facebook สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ https://www.facebook.com/share/1EBxSw4mND/?mibextid=wwXIfr