ร่างแผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้าของประเทศ (PDP 2026) กำลังทำให้เรื่องเทคโนโลยีเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์ขนาดเล็ก (Small Modular Reactor: SMR) ในประเทศไทยน่าสนใจขึ้นอีกครั้ง เมื่อมีการเสนอให้บรรจุ SMR ประมาณ 9,000 MW ไว้ในแผนฯ ภายในปี 2050
ตัวเลขนี้ไม่ได้หมายความว่าไทยจะสร้างโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ 9,000 MW ในทันที แต่สะท้อนว่า SMR กำลังถูกยกระดับจากแนวคิดเชิงเทคโนโลยี ไปสู่หนึ่งในทางเลือกของระบบพลังงานไทย และนี่อาจหมายถึง “โอกาสใหม่ของภาคเอกชนไทย”
คำถามที่น่าสนใจในวันนี้อาจไม่ใช่เพียงว่า “ประเทศไทยจะมี SMR หรือไม่?” แต่เริ่มเพิ่มเป็น… “ถ้า SMR เกิดขึ้นจริง ใครกำลังมองเทคโนโลยีอะไรอยู่?”
ในฐานะ สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ (ปส.) ซึ่งเป็นหน่วยงานหลักในการกำกับดูแลความปลอดภัยทางนิวเคลียร์และรังสีของประเทศ เราไม่ได้เพียงแค่เฝ้ามองความเคลื่อนไหวเหล่านี้ แต่เราได้เข้าไป “ทำงานร่วมกับแทบทุกหน่วยงานอย่างใกล้ชิด” เพื่อเตรียมความพร้อมให้กับทุกภาคส่วน ดังความเคลื่อนไหวในช่วง 1-2 ปีที่ผ่านมา ที่บริษัทเอกชนด้านพลังงานไทยเริ่มมีทิศทางที่แตกต่างกันอย่างน่าสนใจ:
BANPU → ARC-100 Banpu Ventures เข้าร่วมลงทุนใน ARC Clean Technology ผู้พัฒนา ARC-100 ของ USA ซึ่งเป็น Advanced SMR แบบ Sodium-cooled Fast Reactor (SFR) กำลังผลิตไฟฟ้า 100 MWe แม้ว่าจะเป็นเงินลงทุนที่ไม่ได้สูงมากนัก แต่จุดเด่นคือการใช้โซเดียมเป็นสารหล่อเย็น ผลิตไฟฟ้าและรองรับการใช้ความร้อนในภาคอุตสาหกรรมได้ นี่คือตัวอย่างว่าทุนไทยไม่ได้เพียง “ศึกษา” แต่เริ่มเข้าไปลงทุนในบริษัทผู้พัฒนาเทคโนโลยีโดยตรงแล้ว
GPSC → Saltfoss Energy GPSC ให้ความสนใจกับเทคโนโลยี Molten Salt Reactor (MSR) ของ Saltfoss Energy จากเดนมาร์ก (CMSR) ที่ออกแบบในรูปแบบ Power Barge ติดตั้งในเรือ โดยนำโมดูลหลายหน่วยมารวมกันเป็นระบบขนาดใหญ่ขึ้นได้ GPSC ยังศึกษาการประยุกต์ใช้ SMR สำหรับการผลิตทั้งไฟฟ้าและความร้อนสำหรับภาคอุตสาหกรรม
RATCH → ศึกษา SMR RATCH ร่วมกับ Saha Group เพื่อศึกษาและส่งเสริมความรู้เกี่ยวกับเทคโนโลยี SMR โดยมองถึงความต้องการไฟฟ้าสะอาดของภาคอุตสาหกรรม และเป้าหมาย Carbon Neutrality / Net Zero ของประเทศ RATCH จึงอยู่ในกลุ่ม “ศึกษาเทคโนโลยีและโอกาสในการนำ SMR มาใช้” มากกว่าการประกาศลงทุนรุ่นใดรุ่นหนึ่ง
EGCO → จับตาโอกาสลงทุน SMR EGCO Group ระบุว่า SMR เป็นหนึ่งในโอกาสการเติบโตที่บริษัทกำลังจับตาภายใต้บริบทของ PDP 2026 (พร้อมกับโรงไฟฟ้าเดิม พลังงานหมุนเวียน และ BESS) โดยปี 2026 วางงบลงทุน 30,000 ล้านบาท ขยายพอร์ทธุรกิจพลังงาน และเริ่มศึกษา SMR จริงจัง เน้นสร้างองค์ความรู้และหาพันธมิตรทางธุรกิจ
EGATi → ศึกษาและเตรียมความพร้อม EGATi (บริษัท กฟผ. อินเตอร์เนชั่นแนล จำกัด) ได้รับมอบหมายให้ลงทุน ศึกษาและเตรียมความพร้อมด้านเทคโนโลยีโรงไฟฟ้า SMR เพื่อเป็นทางเลือกพลังงานสะอาด บทบาทคือ การศึกษาเทคโนโลยี → การเตรียมความพร้อม → โอกาสทางธุรกิจในอนาคต
EGAT → ศึกษาและเปรียบเทียบทางเลือก การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (EGAT) หน่วยงานรัฐวิสาหกิจที่คาดว่าจะเป็น Operator ยูนิตแรกๆ ของประเทศ ด้วยประสบการณ์เดิม กำลังศึกษาภาพรวม ทั้งเทคโนโลยี ความเหมาะสมของพื้นที่ บุคลากร โครงสร้างพื้นฐาน และการมีส่วนร่วมของสังคม แม้ยังไม่ได้เลือกเทคโนโลยี แต่คาดว่าน่าจะเป็นกลุ่ม Light Water Reactor (LWR) ที่พิสูจน์แล้วกว่า 60 ปี เช่น PWR (NuScale, ACP100, i-SMR, Rolls-Royce) หรือ BWR (BWRX-300)
บทบาทของ ปส. : การกำกับดูแลเชิงรุกแบบ Pre-Counseling Evaluation เพื่อทุกหน่วยงาน/บริษัท จากภาพรวมด้านบน จะเห็นว่าคำว่า “SMR” ในไทยเต็มไปด้วยผู้เล่นและเทคโนโลยีที่หลากหลาย (SFR, MSR, LWR-PWR/BWR) สิ่งที่ ปส. ตระหนักดีคือ เทคโนโลยีจะเดินหน้าไม่ได้เลย หากปราศจากความปลอดภัยและการกำกับดูแลที่ได้มาตรฐานสากล
ปัจจุบัน การทำงานของ ปส. ได้ปรับเปลี่ยนรูปแบบเป็น “การทำงานเชิงรุก (Proactive Approach)” โดยมุ่งเน้นการทำงานร่วมกับหน่วยงานทั้งภาครัฐ เอกชน และรัฐวิสาหกิจอย่างใกล้ชิด ตั้งแต่วันแรกที่แต่ละองค์กรเริ่มศึกษาโครงการ โดยใช้กระบวนการ Pre-Counseling Evaluation ซึ่งครอบคลุมมิติต่างๆ ดังนี้
1. การสร้างความเข้าใจด้านกฎระเบียบ (Regulatory Readiness): ปส. เข้าไปให้คำปรึกษาและเตรียมความพร้อมด้านกฎระเบียบ การประเมิน และขั้นตอนการขอรับใบอนุญาตให้กับทุกบริษัท เพื่อให้ผู้ประกอบการเข้าใจกรอบความปลอดภัยตามมาตรฐานสากล (IAEA) ตั้งแต่ขั้นตอนการคัดเลือกเทคโนโลยี
2. การประเมินพื้นที่ตั้งแต่เริ่มต้น (Early Site Evaluation): ปส. ทำงานร่วมกับหน่วยงานต่างๆ ในการให้คำแนะนำเรื่องการเตรียมความพร้อมของพื้นที่ตั้ง (Site Preparation) ทั้งด้านธรณีวิทยา สิ่งแวดล้อม และความปลอดภัย เพื่อลดความเสี่ยงในการลงทุนและสร้างความมั่นใจให้กับชุมชนโดยรอบ
3. การทำงานร่วมกันเพื่อประโยชน์ของประเทศ: แนวทางเชิงรุกนี้ช่วยลดช่องว่างทางความเข้าใจ ทำให้กระบวนการพิจารณาเป็นไปอย่างรัดกุม โปร่งใส ปลอดภัยสูงสุด โดยไม่สร้างความล่าช้า ซึ่งแนวทางการทำงานนี้ ได้รับเสียงชื่นชมและผลตอบรับเชิงบวกจากทุกหน่วยงาน ว่า ปส. ทำหน้าที่เป็นทั้งผู้กำกับดูแล (Regulator) และผู้สนับสนุน (Facilitator) ที่ทรงประสิทธิภาพ
บทสรุป: อนาคตพลังงานนิวเคลียร์ไทยที่มั่นคงและปลอดภัย
หากประเทศไทยเดินหน้า SMR จริง การแข่งขันในอนาคตอาจไม่ได้เกิดขึ้นระหว่าง “SMR กับพลังงานชนิดอื่น” เท่านั้น แต่อาจเกิดขึ้นระหว่าง:
SMR เทคโนโลยีไหน? (SFR, MSR, PWR, BWR) ใครจะลงทุน? ใครจะเป็นลูกค้าผู้ใช้ไฟฟ้าและความร้อน?
และเทคโนโลยีใดเหมาะกับประเทศไทยที่สุด?
วันนี้หลายบริษัทยังไม่ได้ตัดสินใจลงทุนโดยตรง แต่อยู่ในขั้น: ศึกษา → สร้างองค์ความรู้ → ประเมินเทคโนโลยี → มองโอกาสทางธุรกิจ
ในขณะเดียวกัน ปส. ก็อยู่ในจุดที่ พร้อมที่สุด ในการกำกับดูแล เพราะบริษัทหรือองค์กรใดที่เริ่มเตรียมตัวและหารือกับ ปส. ตั้งแต่วันนี้ จะเป็นองค์กรที่พร้อมที่สุดในวันที่โอกาสทางธุรกิจเปิดขึ้น ภายใต้กรอบกฎหมายและความปลอดภัยที่ชัดเจน
ดังนั้น คำถามที่น่าสนใจต่อไปจากนี้จึงอาจไม่ใช่เพียง “ใครกำลังจับตา SMR และเขากำลังเลือกเทคโนโลยีอะไร?”
แต่รวมถึง… “เราทุกภาคส่วน จะร่วมมือกันผลักดันเทคโนโลยี SMR ให้เกิดขึ้นจริงอย่างปลอดภัยสูงสุด เพื่อสร้างความมั่นคงทางพลังงาน และเพื่อประโยชน์สุขของพี่น้องประชาชนชาวไทยได้อย่างไร?”
บทความนี้เขียนโดย…
นายแพทย์รุ่งเรือง กิจผาติ เลขาธิการสำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม
ขอบคุณข้อมูลจาก Nuclear Engineering, Chulalongkorn University…
References
1. EGAT — SMR: A Game Changer for Thailand’s Energy Security in the Clean Energy Era
2. EGAT — ข่าวความร่วมมือ EGAT–KHNP ด้าน SMR และการพัฒนาองค์ความรู้
3. GPSC — Gen IV SMR Technology Feasibility Study ศึกษาการผลิตไฟฟ้าและไอน้ำสำหรับภาคอุตสาหกรรม
4. RATCH Group — ข่าวความร่วมมือด้านการศึกษาและเผยแพร่องค์ความรู้ SMR
5. EGCO Group — ข้อมูลทิศทางการลงทุนและการติดตามโอกาสจาก SMR
6. BANPU — ข่าว/เอกสารการลงทุนใน ARC Clean Technology และ ARC-100
บทความนี้เผยแพร่บน Facebook สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ https://www.facebook.com/share/p/1EpYoyvgfL/?mibextid=wwXIfr
สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ (ปส.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.)
เผยแพร่โดย : กลุ่มเผยแพร่และประชาสัมพันธ์ สำนักงานเลขานุการกรม เบอร์โทรศัพท์ภายใน 1110 , 1120
